การเรียนการสอนทางด้านบริหารธุรกิจตามหลักสูตร M.B.A. ในปัจจุบันจึงได้เน้นและให้ความสำคัญกับการเรียนวิชาว่าด้วยการเป็นผู้นำที่มีสาระวิชาเปลี่ยนไปมาก ตามแบบอย่างของผลความสำเร็จของผู้นำธุรกิจในหลาย ๆ องค์กรทั่วโลกอันปรากฏในผลงานการวิจัยที่หลากหลาย

เมื่อกลางเดือนกันยายน 2549 ระหว่างวันที่ 12-13กันยายน ผมได้มีโอกาสเข้าร่วมสัมมนา World Business Forum 2006 ที่นครนิวยอร์ค มีผู้นำองค์กรภาครัฐและเอกชนจาก 30 ประเทศกว่า 4,000 คน เข้าร่วมสัมมนาในครั้งนี้ มีนักคิด นักวิจัย ผู้นำทั้งภาครัฐและเอกชนที่ประสบความสำเร็จในระดับโลกมาเป็นผู้บรรยาย เช่น อดีตประธานาธิบดี Bill Clinton อดีต CEO บริษัท GE, Jock Welch อดีตนายกเทศมนตรีนครนิวยอร์ก Rudy Giuliani, อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา Colin Powell และ Larry Bossidy ผู้เขียนหนังสือเรื่อง Executive อันลือชื่อ เป็นต้น

ในบทความนี้ผมใคร่ขอนำเสนอแนวคิดการเป็นผู้นำของ Giuliani ผู้ผลิกฟื้นนครนิวยอร์คที่ครั้งหนึ่งเป็นนครที่มีสถิติอาชญากรรมสูงที่สุดในสหรัฐอเมริกามาเป็นนครที่ปลอดภัยที่สุดแห่งหนึ่งของอเมริกาและของโลก

Giuliani เชื่อว่าภาวะผู้นำเกิดจากการเรียนรู้ การฝึกฝน และการเลียนแบบ เกิดการซึมซับจากการกระทำของตนโดยไม่รู้ตัว รวมถึงการเรียนรู้จากเพื่อนในโรงเรียน เพื่อนร่วมงาน หัวหน้างาน และประวัติบุคคล หรือบุคคลที่เราชื่นชอบ Giuliani กล่าวว่า เขาได้เรียนรู้จากหัวหน้างาน ซึ่งมีอิทธิพลต่อตัวเขาค่อนข้างมากในเวลาต่อมา เช่นเดียวกับการสั่งสอน การ อบรม และการตามอย่างพ่อและแม่ในวัยเด็ก เขาเล่าว่าในประสบการณ์ ของการดำรงตำแหน่ง นายกเทศมนตรีนครนิวยอร์ก 7 ปีครึ่ง เขาได้ผ่านเหตุการณ์ร้ายแรงมาทุกชนิด นับแต่พายุเฮอริแคน ไฟฟ้าดับทั้งเมือง เครื่องบินชนตึก การก่อการร้าย และเหตุฉุกเฉินอื่น ๆ อีกมากที่ไม่คาดคิดมาก่อน การปฏิบัติการในฐานะผู้นำเพื่อแก้ไขปัญหาที่หนักหน่วงเหล่านี้ ไม่ว่าในชีวิตส่วนตัวหรือชีวิตการงาน เขามีหลักการเป็นผู้นำที่ดี 6 ข้อ คือ

ประการแรก ผู้นำจะต้องมีความเชื่อในสิ่งที่ตนทำอย่างมั่นคง เพราะผู้นำ นำองค์กรด้วยความคิด (Ideas) ไม่ว่าจะเป็นผู้นำทางการเมือง ผู้นำศาสนา หรือแม้แต่ผู้นำองค์กรธุรกิจ เขามีภารกิจสำคัญในการนำคนในองค์กร หรือสังคมด้วยความคิด ให้คนเชื่อและปฏิบัติตามความคิดนั้น เช่น ประธานาธิบดี Ronald Reagan มีความคิดต้องการหยุดการขยายตัวของระบบคอมมิวนิสต์ เพราะเขาเชื่อว่า เป็นระบอบชั่วร้าย จะต้องขจัดโดยไม่มีการต่อรอง เป็นต้น เขาจึงต้องมีนโยบายและมาตรการต่างๆ เพื่อมุ่งสู่การปฏิบัติให้ความคิดเช่นว่านี้สัมฤทธิ์ผลการนำจึงเป็นการขายความคิด โดยมีเป้าหมาย มีแนวทางการดำเนินการสู่เป้าหมาย สร้างความเชื่อในความคิดนั้นและมุ่งมั่นดำเนินการตามความเชื่อนั้น

ผลปรากฏในระยะเวลาต่อมาคือการล่มสลายของระบอบคอมมิวนิสต์ สหภาพโซเวียตยอมเลิกระบอบสังคมนิยม มีการทลายกำแพงเบอร์ลิน มีการรวมเยอรมันตะวันออกเข้ากับเยอรมันตะวันตกและก้าวสู่ระบอบประชาธิปไตยเต็มรูปแบบ นับเป็นตัวอย่างของการกำหนดความคิด กำหนดแนวทางและการปฏิบัติการที่มุ่งมั่นให้สัมฤทธิ์ผลตามแนวคิดนั้น

ประการที่สอง ผู้นำต้องมองโลกในแง่ดี ต้องมีความเชื่อและศรัทธาในสิ่งที่ตนมุ่งหมายจะทำด้วยคุณธรรม ดร.มาติน ลูเธอร์คิงส์ ถูกวิจารณ์ว่า เขามีความฝันที่อยากเห็นบุคคลได้รับการตัดสินด้วยบุคลิกภาพของความเป็นคน มิใช่สีผิว ว่าเป็นคนผิวดำหรือคนผิวขาวนั้น เป็นความฝันที่เป็นไปไม่ได้ แต่ความฝันของเขาก็เป็นจริงในเวลาต่อมา แม้ว่าสัมฤทธิผลแห่งความฝันของเขา เขาจะไม่ได้เห็นในช่วงชีวิตของเขาก็ตาม เพราะแม้เขาตายไปแล้วก็ยังมีผู้สานต่อเจตนารมณ์นั้นของเขาต่อไป ผู้นำต้องมีวิสัยทัศน์มองเห็นอนาคตที่ดีกว่า และจะก้าวสู่จุดนั้นได้อย่างไร โดยการตั้งเป้าหมายกำหนดกรอบการปฏิบัติงาน มอบหมายงานและประเมินผล

ประการที่สาม ผู้นำต้องกล้าตัดสินใจ รู้จักการประเมินความเสี่ยง กล้าเสี่ยงอย่างถูกทาง ไม่ใช่กล้าอย่างบ้าบิ่น เช่น ตำรวจดับเพลิง เมื่อเกิดเพลิงไหม้ คนหนีเพลิงกันหมด แต่เขาต้องเผชิญกับความเสี่ยงกับเพลิงที่กำลังลุกไหม้ แต่ เขามีความรอบรู้ที่จะบริหารความเสี่ยงในการผจญเพลิงอย่างชาญฉลาด และดับเพลิงได้ในที่สุด

ประการที่สี่ การเตรียมพร้อม ผู้นำต้องคิดและจัดให้มีการเตรียมความพร้อมไว้ให้ดีที่สุด ในคราวที่มีการก่อการร้าย คนร้ายขับเครื่องบินชนตึก World Trade Center นาย Giuliani เห็นคนโดดตึก หนีไฟจากชั้น101 เขาตกใจมาก เพราะ เทศบาลนิวยอร์กไม่ได้เตรียมการสำหรับเหตุร้ายแรงขนาดนี้ แต่ได้มีการเตรียมความพร้อมเพื่อเหตุการณ์ร้ายแรงอื่นที่เคยเกิดขึ้น เช่น การเตรียมโรงพยาบาลเพื่อรับมือการแพร่เชื้อ Anthrax การเตรียมเครื่องปั่นไฟเพื่อรองรับไฟดับทั้งเมืองอันเนื่องจากพายุเฮอริเคน เทศบาลนิวยอร์กได้เคยระดมความพร้อมเหล่านี้มาแล้ว และเมื่อเกิดเหตุการณ์เครื่องบินชนตึกที่ไม่คาดฝันจึงสามารถระดมความพร้อมมาให้ความช่วยเหลือได้อย่างทันท่วงที แม้ไม่เพียงพอก็ตาม แต่ก็สามารถระดมคนทรัพยากรจากแหล่งอื่น รวมทั้งร้องขอต่อรัฐบาลกลางให้เข้ามาช่วยเหลือได้อย่างรวดเร็ว

ประการที่ห้า การทำงานเป็นทีมและรู้จักใช้คน ผู้นำเป็นผู้ให้แนวทาง กระจายงาน และให้แรงจูงใจแก่ลูกทีมในการทำงานให้ประสานและเป็นบูรณการเดียวกัน จัดหาคนเก่งมาไว้รอบตัว เพื่อเสริมจุดแข็ง แก้จุดอ่อนของตนเอง